المحقق السبزواري
818
روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )
ولايتى ديگر رسانند . و بدين دستور ، والى آن ولايت نيز عمل نمايد تا وقتى كه رسول به دار الملك پادشاه رسد . و بايد كه به هر شهرى كه برسند ، گماشتگان و عمّال در نزل « 1 » و علوفه و ضيافت و مهربانى دقيقهاى مهمل نگذارند ، و ايلچيان و كسان ايشان را عزيز دارند و به خشنودى گسيل كنند . چه پادشاهان هميشه حرمت [ 205 آ ] رسولان داشتهاند و نسبت به ايشان طريقهء اعزاز و اكرام مرعىّ داشته ، و به آن چيزى از جاه و عزت پادشاهان كم نشده . و چون رسول به حضور آيد ، شرايط اعزاز و اكرام و علوفه و انعام مرعى دارند ، و از شرايط ميهماندارى دقيقهاى اهمال ننمايند ، و چنان كنند كه رسول و كسان او خشنود و خوشحال از آن ولايت بيرون روند كه چون رسول از ملكى ناراضى و دلتنگ برود ، زبان به غيبت اهل آن ملك بگشايد و عيبهاى راست و دروغ بههم آورد و در بدگويى بكوشد و ايشان را در نظر پادشاه خود و مردم خود خوار نمايد . آنچه او گويد پادشاه او قبول مىكند ، چه گوش پادشاهان هميشه بر اخبار رسولان است ، و بسيار باشد كه رسول به سبب خشم و رنجش در فتنهها كوشد و شورشها پديد آورد . و چون از پادشاه ملك خشنود باشد ، بسيار باشد كه در اصلاح كوشد و مناقب او را نشر كند ، بلكه عيبها را هنر بازنمايد و در اطفاى نايرهء فتنه كوشش كند ، و بسيار باشد كه دشمنى را به دوستى متبدّل سازد . و اگر در ميان پادشاهان مخالفتى و وحشتى بوده باشد و رسولان آيند و پيغام خود را گذرانند ، اگر مخالف طبع باشد ، ايشان را نبايد آزرد ، نيكويى و احسان عادتى را كم نبايد كرد . و در قرآن مجيد است كه ، وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ « 2 » يعنى : « بر رسول نيست ، الّا رسانيدن پيغام . » آزار كردن و كشتن ايلچيان به هيچوجه مجوّز نيست و متيمّن نيست ، و هرگاه واقع شده ، فتنههاى عظيم بر آن مترتّب شده ، چنان كه از كتب تواريخ و اخبار معلوم مىشود . و بايد كه مردم ملك خود را از آميزش با رسولان منع كنند ، و در اخفاى معايب و ضعف خود بسيار بكوشند ، و قوّت و توانايى و شوكت و حشمت و عدالت و مكنت و ديندارى خود را به هر نحو كه باشد مفهوم ايشان نمايند . و وزرا و امرا و خواصّ ، كه
--> ( 1 ) . اصل : « نزول » . نزل به معنى « آنچه نزد ميهمان از خوراكى و غيره نهند » است و جمع آن أنزال مىباشد . ( 2 ) . مائده : 99 .